Тақырып: Ауыл шаруашылығы тарихы



жүктеу 3.38 Mb.
бет21/21
Дата19.09.2017
өлшемі3.38 Mb.
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21

Алювий (лат. alluvioсалынды)қиыршық тас, қүм, саздақ, саз, малта-тастан қүралған су тасқындарының (езен, бүлақ, т.б.) шөгінділері.

Элювий (лат. eluvioшайу, су тacy) — үгілген тау жыныстарының шөгуінен қалыптасқан борпылдақ жыныстар. Э. әр түрлі жыныс кесектері мен қырлы, үшкір бөлшектерінщ іріктелмеген, қабаттастығы байқалмайтын механикалық қоспасы болып саналады және біртіндеп түп жыныстарға ауысады. Қүрамына қарай Э. сазды, құмды, киыршық тасты, жақпар тасты болып ажыратылады. Э. бедері біршама тегіс жазық аймақтарда мол жиылады. Э-де қорымды кендер кездеседі.

Гуматы — гуматтар — гумин қышқылы түздары. Бір валенттік катионды Г. суда жақсы ериді. Аммоний гуматы — тыңайтқыш, 6 процент азоты бар, оны қүмдақ қышқыл Т-да барлық дақылдарға қолданады. Ал Г-ң кальций, магний және 1,5 тотықты (темір, алюминий) тұздары суға берік Т. түйіртпектерін құрайды. Мыс., қара Т-та Г. — гумустың қажетті бөлігі.

Гумин — гумин — құрамы ластанган (денатурация) гумин қышқылы. Гумин мен гумин қышкылы Т-та аэробты бактериялар және санырауқұлақтар ыдыратылады.

Гуминовые (Тюрин) или гумусовые (Кононова) веще­ства — қара шірінділік заттар — Т-ғы қара шірінді құрамына кіретін жоғары молекулалы ерекше қосындылар. Олар Т-та органикалық заттардың 85—90 процентін құрайды да, екі топқа бөлінеді: 1) сілтіде ерімейтін гумин және 2) сілтілерде еритін қара шірінділік гумин мен фульво қышқылдар. Қалған 10—15 проценті қара шірінді емес заттарға келеді.

Гуминовые кислоты — гумин қышқылдары — түрақты және күрделі құрамды қосындылар. Олардың қышқыл мен коллоидты қасиеттері бар. Г. қ. Т. гумусының негізін құрайды, өсімдіктер мен жануарлар қалдықтарынан микроpгaнизмдepдiң қатысуымен синтезделеді (гумификация).

Сол сәтте Т-ң минералды бөлігіндегі кальциймен сыбайласып күрделі органикалы-минералдық тұз-кальций гуматың кұрайды.



Гумификация — гумификация — Т-ғы органикалык қалдыктардың гумусқа (қара шіріндіге)аиналуындағы био-физика-химиялык. процесс. Ол микроорганизмдер, атмосфералық ылғал жәнее оттегінің қатысуымен етеді. Онын, нәтижесі — жекеше табиғаты бар органикалық заттардын, жаңа күрделі кейбір жалпы касиеттері мен құрылымы ерекше гумустық заттарға езгеруі. Гумустық жаралу процесі туралы конденсациялық (полимеризация — А. Г. Трусов, М. М. Кононова), биохимиялық тотыгу (И. В. Тюрин, Л. Н. Александрова) және биологиялық (В. Р. Вильямс, Ф. Ю. Гельцер) концепциялар ұсынылған.

Гумус — гумус — өсімдіктер мен жануарлар қалдықтары және олардың тіршілік азык-түлігі ыдырауы нәтижесінде Т-та құралатын жоғары молекулалы азотты органи калық зат — қара шірінді. Г. құрамында гумустық (гумин — фульва кышкылдары т. б.) заттар мен өсімдіктердіқ нсгізгі корек элементтері (көмір, азот, фосфор, күкірт т. б.) кіреді. Микроорганизмдер қатысуымен және тиісті гидротермалдык жагдайда Г. қүрамындағы қоректік элементтср минералдану процесі арқылы өсімдіктерге тиімді түрге көшеді. Органикалык заттар шіруі нәтижесінде қоректік элементтерден баска Т-қа су бөлініп, ауаға аммиак пен көмірқышкыл газдары үшады. Сондыктан минералдану процесі басым болса, Т-ң гумус коры азаяды да, оның күнарлылыгы төмендейді. Ал гумификация (гумин қышқылдарының синтезі) мен минералдану катар жүрсе, Т-ц гумус коры тұрақты, оның құнарлылығы — өсімдікке қажет элементтер жеткілікті болады. Агротехникалык шаралар осындай процестердің катар өтуіне жағдай тугызуға арналған.

Гумусовая теория питания растений — өсімдіктердің гумуспен қоректену теориясы — XIX ғ. батыс ғылымында орын алған. Өсімдіктер Т-ғы қара шіріндімен қоректенеді деген көзкарас, авторы — А. Тэер.

Гумусовые кислоты — қара шірінді к,ышқылдары —• Берцелуис және басқа да ғалымдардың зерттеулерінше Т ң, табиғи кара шірінді заттары үш түрлі қышқылдан куралады: ульмин, гумин және крен (фульво). Олар табиғи органикалык. заттардың үш түрлі шіруінен пайда болады ульмин немесе кара кошқыл шірінді қышқылы — анаэробтық шіруге, гумин немесе қара шірінді қышқылы — аэробты бактериялық шіруге және крен немесе түссіз шірінді қышқылы — саңырауқұлақтық шіруге байланысты түзіледі.

Ульминовая кислота — ульмин қышқылы — қара шірінді құрамына кіретін органикалық қышқыл, гумин және фульвоқышқылдар арасындағы қосылым. Топырақтағы аталған органикалық кышқылдар өтпелі қосылымдар мен өзара тығыз байланысқан.

Фульвокислоты — фульвоқышқылдар — Т. қара шіріндісі кұрамындағы өзгеше күрделі, көбінесе сулы көмірден тұратын, органикалық қышқыл, суда жаксы ериді, түсі сары, тотығып аморфты қоңыр түрінде шегеді. Ф. темір, аллюминий мен әрекеттесіп кешенді қосылыс түзеді, ол сәл қышқыл ортада шөгінді келеді де, өте қышқыл және сілті-лі ортада ерітінді күйінде байқалады.

12.Оқу сабақтарының бағдарламалық және мультимедийлік қамтамасыздандыру (пәннің мазмұнына қарай). ПОӘК шығыс мәліметтерді және мекенжайы көрсетілу қажет – кітапхана, кафедра т.б.
1. Фартушина М.М., Хрысева Н.А. Экология почв с основами почвоведения. 2007, 7,23 МБ, № 2 оқу залы.

2. Дарбаева Т.Е. Систематика растений. Электронный учебник, № 2 оқу залы.

3. Почвоведение. Агрохимия. Защита растений № 1-2, 2004. Электронный реферативный журнал. 16 Мб, № 2 оқу залы.

4. Почвоведение. Агрохимия. Защита растений № 3-4, 2004. Электронный реферативный журнал. 16 Мб, № 2 оқу залы.

5. Видеофильм «Биологическая экология. Факторы влажность. 9 фрагмент». Биология және экология кафедрасы, №5 ғимарат, 28 аудитория.

6. Видеофильм «Биологическая экология. Факторы свет. 13 фрагмент». Биология және экология кафедрасы, №5 ғимарат, 28 аудитория.

7. Видеофильм «Жизнь растений». Биология және экология кафедрасы, №5 ғимарат, 28 аудитория.

8. Видеофильм «Ознакомление с окружающим миром». Биология және экология кафедрасы, №5 ғимарат, 28 аудитория.



9. Видеофильм «Природные зоны России». Биология және экология кафедрасы, №5 ғимарат, 28 аудитория.
13.Арнаулы аудитория, кабинет және лабораториялар тізімі.
№5 ғимарат, №27, 33 аудитория
Каталог: dmdocuments
dmdocuments -> Халыќаралыќ экономика курсы бойынша баѓдарлама
dmdocuments -> Бқму-да оқу үрдісінде ақпараттық және білім беру технологияларын пайдалану
dmdocuments -> Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы
dmdocuments -> Барлығы – 180 сағат
dmdocuments -> Барлығы – 135 сағат
dmdocuments -> Жаратылыстану-математика факультеті деканы
dmdocuments -> Семинар 30 сағат Оқытушының жетекшілігімен студенттің өзіндік жұмысы (ожсөЖ) 60 сағат СӨЖ 60 сағат
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы
dmdocuments -> Бастапқы әскери мамандығы бойынша Оқу әдестімілік комплекстік пәні бойынша арналған Атыс дайындығы
dmdocuments -> Барлығы – 72 сағат


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   21


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет