Тема: Ўатансүйиўшилик, мәртлик ҳәм садықлық



жүктеу 53.93 Kb.
Дата08.05.2019
өлшемі53.93 Kb.
түріСабақ

Тема: Ўатансүйиўшилик, мәртлик ҳәм садықлық
Теманың мақсети:

-Ўатанымыз узақ өтмиш тарийхы, оның мәрт инсанлары пидайылығы, ўатанға садықлықтың жоқары қадирият екенлиги хаққында билим бериў,

-Оқыўшыларда Ўатанға болған муҳаббат сезимин арттырыў, елимиз азатлығы, параўанлығы жолында гүрескен жерлеслеримизге жоқары ҳүрмет сезимлерин оятыў, мәртлик, қаҳарманлық туйғыларын қәлиплестириў,

-Оқыўшыларда берилген мағлыўматларды улыўмаластырыў, баҳалаў, анализ етиў, еркин пикирлеў, биргеликте пикирлесе алыў көнликпелерин раўажландырыў.


Таяныш компетенцияларды қәлиплестириў:

-Ўатанға садықлық, әтирапындағыларға ғамхорлық, миллий қәдриятларға ҳүрмет,

-тарийхый-мәдений руўхый мийрасларды сақлаў көнликпелерин қәлиплестириў,

-медиаресурслардан пайдалана алыў көнликпесин қәлиплестириў.

Сабақты қуралландырыў: Мәмлекетимиз сиясий картасы, Трейзбут доска, видеофрагмент, слайдлар.

Сабақ ушын эпиграф:

Ели ушын белин буўмаса,

Қашқан жаўларды қуўмаса,

Ўатан ушын туўылмаса,

Қорқақ жигит неге даркар. (А.Дабылов)

«Инсан яки халық азат болмай турып бахытқа ерисе алмайды»

Ўатаным, журегим ҳәм көзим, ҳәм қасым мениң,

Бул ўатанның топрағы ҳасыл гәўхар тасым мениң. ( И.Юсупов)



Сабақтың жобасы:

-Шөлкемлестириў.Муғаллимниң кирис сөзи.

-Ўатансүйиўшилик, мәртлик, садықлық деген не?

1) Ўатанымыз узақ өтмиш тарийхы;

2) Садықлық, мәртлик туйғысы ана сүти менен енген қәсийетли сезим;

3) « Ҳеш ким, ҳеш нәрсе, ҳеш қашан умтылмайды»;

4) Өткенлерди еслеў ҳәм қәдирлеў бизиң инсаныйлық пазыйлетимиз.

Сабақты беккемлеў: Оқыўшылар дыққатына М.Роммның «Обыкновенный фашизм», Ғ.Ғулам дөретпесине тийкарланған Ш.Аббосов режиссёрлығындағы «Сен жетим емессең» фильмнен видео фрагментлер усынылады.

Сабақ барысы:

1. Муғаллимниң кирис сөзи. (сәўбет):

-Көп миллетли Қарақалпақстан Республикасы Қуяшлы Өзбекистанымыз бенен бирге гүллеп-жаснап келмекте. Бул үлкеде жасаўшы бәрше халық әўладлары бир шаңарақтың балаларындай тыныш, татыў жасап, нурлы келешегимиздиң еледе жарқын болыўы ушын гүреспекте. Бул мәкан әсирлик тарийхқа ийе болған көп ғана естеликлерге бай елат. Ҳасыл топырағымызда Аль Беруний бабамыз жасап, илимниң саң-мың сырларын биняд етип, бүгинги әўладларымызға инәм етти. Солай екен, бул алтын ойпат топырағында әсирлер даўамында бабаларымыздың бастан кеширген куўаныш-қайғылары сиңип қалғандай туйылады. Булардың бәри де бүгинги ҳәм келешек әўлад ушын үлкен бир тарийх болып табылады.

Демек, оқыўшылар, биз бүгин тарийхтан, өтмиштен ўатан ушын жанын пида еткен, халық азатлығы ушын гүрескен, қаҳарманлықтың үлгисин көрсетип елим, журтым деп жанып жасаған, бүгинги тыныш, парахат турмысымыздың негизин жаратыўдай ийгиликли уазыйпаны атқарыўда аянбай хызмет еткен жерлеслеримиздиң мәртлик жолын еске түсиремиз.



Урыс… Бул сөзди еситкенде жаны түршикпейтуғын, ериксиз көз алдына қорқынышлы, ҳәсиретли оның адамзат басына алып келген орны толмас қайғысы менен азабынан жаны сескенбейтуғын адам болмаса керек.

Тарийх… 1941-жылы 22-июньда Гитлер Германиясы бурынғы Советлер елине урыс ашты.

Урыс басланды… Бул урыс тарийхқа Ўатандарлық урыс аты менен кирди. Не ушын? Себеби, ол ўақытлары Советлер Союзы қурамында бир неше миллет ўәкиллеринен ибарат аўқамлас еллер жасайтуғын еди. Сол күнниң өзинде-ақ мәмлекетте әскерий жағдай енгизилди. Урыс елди ҳәмме тәреплеме халық хожалығын түптен өзгертти. «Ҳәмме нарсе фронт ушын, женис ушын!» сүрени астында ғалабалық түрде бар дыққатты елди қорғаў, душпанға қарсы гүресиўге қаратылды.

Ҳалқымыз тарийхында Екинши жер жүзлик урысы қайғылы из қалдырды. Бул дәўирдеги ҳалқымыздың тарийхы ең аўыр ҳәм базда жан түршигерлик ўақыяларға толы болды.

Бул урыс қарақалпақ әдебияты ҳәм көркем өнер тараўлары ушын да қатаң сынақ жыллар болды. Урыстың дәслепки күнлеринен баслап қәлемин найзаға, сөзин оққа айландырған қарақалпақ шайырлары А.Дабылов, С.Нурымбетов, М.Дәрибаев, Д.Назбергенов. Ж.Аймурзаев, А.Шамуратов, Н.Жапақов ҳәм тағыда басқа сөз зергерлери өзлериниң ҳалық поэзиясының терең руўҳы менен дөреген қосықлары, ҳалқының душпанға деген жек көриўшилик сезимлерин оятып, оларды фашизимге қарсы гүреске руўхландырды. Аббаз Дабылов «Нәмәрт жигит неге дәркар» қосығында:

Арыслан киби жүреклери,

Халық бирлиги тилеклери,

Қап таўындай жүреклери,

Батыр жигит бизге дәркар. - деп жазса, шайыр Садық Нурымбетов «Перзентим» қосығында:

Туўған елдиң ар-намысын алып кел,

Душпанның басына саўда салып кел,

Жеңистиң намасын тезден шалып кел,

Мениң саған тапсырмам сол перзентим! -деп жазған қосық қатарлары ҳалқымызды душпанды жоқ етиўге шақырды.

Урыстың дәслепки күнлеринен-ақ қорғаныў фонды шөлкемлестирилип, халқымыз фронт ушын ҳеш нарсесин аямады. Урыс натийжесинде Батыс аймақлардан көширилген ири санаат кәрханалары Өзбекстанға алып келинип қайта тикленди ҳәмде тез арада өним бере баслады. Буннан тысқары республикамыздың өзинде ислеп шығарылған самолётлар, авиабомбалар, миноментлер фронт ушын үлкен жәрдем болды. Өзбекстанның аўыл халқы болса фронтқа зәрүр азық-аўқат ҳәм кийим-кеншек пенен тәмийинлеўге үлкен пидайылық көрсетти. Ер адамлар урысқа кеткенликтен аўыл хожалығына исши күши жетиспей қалды. Олардың орнын ҳаяллар ҳәм балалар ийеледи. Аўыл мийнеткешлери аўыр қыйыншылықларды мәрдана жеңе алды.

Бурынғы Совет аўқамы ҳүкимети мәмлекет аймағындағы урыс болып атырған жерлерде жасаўшы тыныш ҳалықтың бир бөлимин мәмлекет ишкерисине көширди. Бир миллионнан зият адамлар Өзбекстанға алып келинди. Солардан 200 мыңы жетим балалар еди. Өзбекстан халқы оларды досларша күтип алды. Оларға ғамхорлық көрсетип, жасаў ушын өз үйлеринен орын берди. Ташкентли темирши уста Ш.Шамахмудовлар шаңарағы ҳәр турли миллет ўәкиллеринен болған 14 баланы, қаттақурғанлы Хамид Самадов 13 баланы, самарқандлы Фатима Касымова 10 баланы өз баўырына алып ғамхорлық көрсетти. Бул жағдай бизиң халқымыздың баўыр кеңлигинен, қайыр-сақаўатлығынан үлги еди.

Тарийхый дереклерге қарағанда урысқа 1,5 млн өзбекстанлы әскерлер қатнасқан, соннан 500 мыңы урыста набыт болды ҳәм дәрексиз жоқ болып кетти. Жерлес жауынгерлеримиз Москваны қорғаўда, Гданьск, Курск, Днепр, Сталинград, Белларуссия, Украинаны Россияның батыс аймақларын душпаннан азат етиўге мәртлик пенен гүрес алып барды.

Бул қанлы саўашлар инсаният өмиринде орны толмас үлкен жоғалтыўлар алып келди.



Урыс тамам болды. «Ҳеш ким, ҳеш нәрсе, ҳеш қашан умытылмайды» деген сөзлер бийкарға айтылмағанындай, өткен аўыр жылларды басынан кеширген, елин жаўлардан қорғап жанын пидә еткен, урыс артында да пидәкерлик пенен мийнет етип бар аўырманлықты жеңиллетиўге умтылып, бүгингидей тыныш, заманымызға шүкирлик келтириўимизди қайта-қайта ядымызға салатуғын өткенлер яды жүрегимизден кетпейди.

Солай екен, Биринши Президентимиз И.А.Каримов айтқанындай «Еслеўҳәм Қәдирлеў дегенде биз, ең әўеле өзимизди инсан сыпатында аңлаўды инсаныйлық пазыйлетлеримизди көтермелеўди нәзерде тутамыз. Өзбекстан Республикасының Биринши Президенти И.Каримовтың басламасы менен 1992-жыл 2-марттағы қарарына муўапық 9-май «Еслеў ҳәм Қәдирлеў күни» деп дағазаланды. Бул күн улыўмахалықлық байрамға айланды. Усы мақсетте 1999-жылы Ташкентте Еслеў ҳәм Қәдирлеў майданы шөкемлестирилип, «Ҳәсиретли ана» естелик комплекси орнатылды. Естеликте урыста өз перзентин жоғалтқан ананың қайғысы көрсетилген. Бул естелик комплексинде Екинши жәҳән урысында қаза тапқан жерлеслеримиздиң исмлери арнаўлы исленген көринислерге алтын ҳәриплер менен жазып қойылған. Олар ҳаққында мағлыўматлар жәмленген 35 томнан ибарат «Естелик» китабы басып шығарылғаны мамлекетимиз тарийхындағы ибратлы руўхый ўақыя болғанын айтыўымыз орынлы.



БЕГМУРАТОВА Зоя

Нөкис қалалық 37-санлы қәнигелестирилген мектебиниң тарийх пәни оқытыўшысы


Достарыңызбен бөлісу:


©kzref.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет